ကမာၻေျမရဲ႕ အဆုတ္ (သုိ႔) စိမ္းလန္းေသာ သစ္ေတာမ်ား

(၁၂) နာရီေလာက္ရွိၿပီထင္တယ္။ အိပ္လုိ႔လည္းမရတာနဲ႔ ဆရာတစ္ေယာက္ဆီက ငွားလာတဲ့ စာအုပ္တစ္အုပ္ကုိ ေကာက္ကုိင္လုိက္တယ္။ စာအုပ္နာမည္က ေတာမ်ား၊ ေတာင္မ်ား၊ သစ္ေတာမ်ား၊ ဆင္ေျခေလွ်ာမ်ား၊ ဆရာေနဝင္းျမင့္ေရးတာျဖစ္ၿပီး၊ ခရီးသြား သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ေဆာင္းပါးေတြစုတည္းထားတဲ့ စာအုပ္တစ္အုပ္ျဖစ္တယ္။ အျပင္မွာက မုိးနည္းနည္းေအးတယ္။ ရာသီဥတုကလည္း ခပ္ေအးေအးဆုိေတာ့ စာဖတ္လုိ႔ ေတာ္ေတာ္ေကာင္းတာေတာ့အမွန္ပဲ။ ဒီလုိနဲ႔ဖတ္လုိက္တာ ည ၂ နာရီခြဲေလာက္ျဖစ္သြားတယ္။ လူကလည္း မ်က္လံုးနည္းနည္း စင္းလာၿပီ။ ဒါနဲ႔ စာအုပ္ကုိ ေခါင္းရင္းမွာတင္ထားလုိက္ၿပီး စာၾကည့္မီးလည္းပိတ္လုိက္တယ္။ တကယ္အိပ္မယ္လည္းဆုိေရာ အိပ္လုိ႔ကမရျပန္ဘူး။ ဟုိေတြးဒီေတြးရင္းနဲ႔ပဲ ခုဏကဖတ္တဲ့စာအုပ္အေၾကာင္း ေခါင္းထဲျပန္ေရာက္လာတယ္။ ဆရာေနဝင္းျမင့္အဓိကေျပာခ်င္တာက သစ္ေတာေတြအေၾကာင္းျဖစ္တယ္။ သစ္ေတာေတြရဲ႕အသံုးဝင္ပံုေတြ၊ အက်ိဳးေက်းဇူးေတြ နဲ႔ အျခားႏုိင္ငံေတြမွာ သစ္ေတာေတြ ဘယ္လုိျပဳန္းတီးေနေၾကာင္း၊ အဲသလုိျဖဳန္းတီးခဲ့တာေတြအတြက္လည္း အခုအခ်ိန္မွာ ရာသီဥတုဆုိးဝါးမႈ၊ မုိးေခါင္ေရရွားမႈ၊ ေျမဆီလႊာ ပ်က္ဆီးမႈ၊ အျပင္ အျခားဆုိးဝါးတဲ႔ အေျခအေန ေတြနဲ႔ရင္ဆုိင္ေနရေၾကာင္း၊ ဒါေတြကုိ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ခ်စ္ျမတ္ႏုိးသူေတြနဲ႔ အဖြဲ႔အစည္းေတြက ျပန္လည္ထိန္းသိမ္း ေနတဲ့အေၾကာင္း ကုိေရးထားတာျဖစ္ပါတယ္။

မွန္ပါတယ္။ သစ္ေတြေတြက ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ကမာၻႀကီးရဲ႕ အဆုတ္ ေတြျဖစ္ပါတယ္။ photosynthesis လုိ႔ေခၚတဲ့ သစ္ရြက္ေတြအစာ ခ်က္လုပ္မႈမွာ ေနေရာင္ျခည္၊ ကာဗြန္ဒုိင္ေအာက္ဆုိဒ္နဲ႔၊ ေရ လုိအပ္တယ္။ ဒါေတြနဲ႔အစာခ်က္လုပ္ၿပီးတဲ့အခါမွာ သစ္ရြက္ေတြက ေအာက္ဆီဂ်င္နဲ႔ ေရခုိးေရေငြ႔ေတြကုိ ျပန္လႊတ္တယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ရႈသြင္းတဲ့ ေလေကာင္းေလသန္႔ ေအာက္ဆီဂ်င္ကုိ ရႏုိင္ဖုိ႔ သစ္ေတာေတြက အဓိကတာဝန္ယူေပးေနတယ္။ သစ္ေတာေတြျပဳန္းတီးလုိ႔ ကာဗြန္ဒုိင္ေအာက္ဆုိဒ္ေတြေလထဲမွာ မ်ားလာၿပီဆုိရင္ ကမာၻႀကီးပုိမုိပူေႏြးလာမယ္။

ကမာၻ႕ေရသံသယာလည္ပတ္ဖုိ႔ အတြက္ကုိလည္း သစ္ေတာေတြက တစ္စိတ္တစ္ပုိင္းအားျဖင့္အေရးႀကီးျပန္တယ္။ ဒါအျပင္ အၿမဲစိမ္သစ္ေတြေတြက ဇီဝမ်ိဳးစိတ္ေတြ အေပၚမ်ား၊ အၾကြယ္ဝဆံုး ေနရာေတြျဖစ္တယ္။ ကမာၻေပၚမွာရွိတဲ့ အပင္၊ သတၱဝါ၊ အင္းဆက္ နဲ႔အျခား နာမည္သိၿပီးသား မ်ိဳးစိတ္ေတြရဲ႕ တဝက္ေလာက္က အၿမဲစိမ္းသစ္ေတာေတြမွာေတြ႕ရတာျဖစ္တယ္။ လူေတြရဲ႕ေနစဥ္ စား၊ ဝတ္၊ ေနေရး လုိအပ္ခ်က္ေတြ၊ ေဆးဝါးလုိအပ္ခ်က္ေတြကုိလည္း ဒီသစ္ေတာေတြနဲ႔၊ သစ္ေတြေတြမွာရွိတဲ့ ဇီဝမ်ိဳးစိတ္မ်ိဳးကြဲေတြက ျဖည့္ဆည္း ေပးေနတယ္။ ေနာက္ၿပီး သစ္ေတြေတြက ေျမဆီလႊာေတြကုိ ထိန္းသိမ္းေပးတယ္။ ဘယ္လုိနည္းနဲ႔ထိန္းသိမ္းေပးလည္းဆုိရင္ သစ္ရြက္ေတြက သည္းထန္တဲ့ မုိးေပါက္မုိးစက္ေတြကုိ ေျမျပင္နဲ႔တုိက္ရုိက္မထိေအာင္ ကာကြယ္ေပးတယ္။ ဒီလုိတုိက္ရုိက္မထိတဲ့အတြက္ ေျမျပင္မွာရွိတဲ့ အဖုိးတန္ အေပၚယံေျမဆီလႊာေတြ ဆီကုိ မုိးေရေတြေရာက္ခ်ိန္မွာ အရွိန္ကေတာ္ေတာ္ကုိနည္းသြားၿပီ၊ ဒါေၾကာင့္ ေျမဆီလြာေတြမျပဳန္းတီးေတာ့ဘူး။ သစ္ျမစ္ေတြကလည္း ေျမႀကီးမွာ ေျမကတုတ္ လုိ ကုပ္ယူထားေတာ့ ေတာ္ယံုတန္ယံုေရစီးေလာက္နဲ႔ ေျမဆီလႊာေတြကုိ ပါမသြားေစႏုိင္ဘူး။ သစ္ေတာေတြက ေျမကတုတ္တင္မဟုတ္ဘူး ေလကတုတ္တာဝန္ကုိလည္းယူထားတယ္။ ေလျပင္းေလာက္ကေတာ့ သစ္ေတာအကာအကြယ္ရွိေနရင္ ေလေျပေလညင္းအသြင္ကုိေျပာင္းလဲပစ္ႏုိင္တယ္။

ျမစ္၊ ေခ်ာင္း၊ အင္း၊ အုိင္ေတြရဲ႕ ေရေဝေရလႊဲ စနစ္မွာလည္း သစ္ေတာ့ေတြက မရွိမျဖစ္အေရးႀကီးတဲ့ေနရာမွာရွိတယ္။ မုိးတြင္းမွာရြာခဲ့တဲ့ မုိးေရေတြကုိ သစ္ေတြေတြရဲ႕ အျမစ္ေတြ သုိေလွာင္ ေပးတယ္။ ေႏြ နဲ႔၊ ေဆာင္းတြင္းလုိ ေျခာက္ေသြ႔တဲ့ရာသီကုိေရာက္တဲ့အခါမွာေတာ့ ျမစ္ေခ်င္းအင္းအုိင္ေတြထဲကုိ သုိေလွာင္ထားတဲ့ေရတြက တျဖည္းျဖည္းခ်င္း စိမ့္ဝင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေႏြ၊ နဲ႔ ေဆာင္းရာသီမွာ ျမစ္ေခ်ာင္းအင္းအုိင္ေတြမေျခာက္ခမ္းတာျဖစ္တယ္။ သစ္ေတာမရွိရင္ ေရမရွိႏုိင္ဘူး။ ကမာၻ႔လူဦးေရရဲ႕ ၇၄%ဟာ ေျမေအာက္ေရ ကုိအားကုိးအားထားျပဳေနရတယ္လုိ႔ ကမာၻ႕ကုလသမဂၢရဲ႕စစ္တမ္းတစ္ေဆာင္ကေျပာတယ္။ အထက္ကေျပာခဲ့သလုိ သစ္ေတာေတြက ေရသံသရာအတြက္ အေရးႀကီးတဲ့အစိတ္အပုိင္းတစ္ခုျဖစ္သလုိ႔ ေျမေအာက္ေရ ျဖစ္တည္ဖုိ႔ အတြက္လည္း အလြန္အေရးႀကီးတယ္။ သစ္ေတာေတြရွိမွသာ ေျမေအာက္ေရရွိႏုိင္မယ္။

ဒီလုိအသံုးဝင္တဲ့သစ္ေတာေတြကအခုဆုိရင္ ကမာၻနဲ႔အဝွမ္းမွာ ေနစဥ္နဲ႔အမွ် ပေရာဂအမ်ိဳးမ်ိဳေၾကာင့္ ျပဳန္းတီးပ်က္ဆီးေနရတယ္။ ေတာင္အေမရိကတုိက္မွာရွိတဲ့ အေမဇုန္ သစ္ေတာမွာတင္ တစ္နာရီကုိ ၅၄ ဟက္တာ ႏႈန္းနဲ႔ပ်က္စီးေနတယ္လုိ႔ ကမာၻ႔ကုလသမဂၢက ဆုိတယ္။ ဒါအေမဇုန္သစ္ေတာ္ပဲရွိေသးတယ္။ အျခားကမာၻေနရာအႏွ႔ံအျပားမွာရွိတဲ့ သစ္ေတာေတြဟာလည္း သစ္အလြန္အကၽြံခုတ္မႈ၊ တုိးခ်ဲ႕စုိက္ပ်ိဳးေျမမ်ားေၾကာင့္ ခုတ္ထြင္ရွင္းလင္းမႈ၊ လမ္း၊ သံတား ေဆာက္လုပ္မႈမ်ား၊ ေရကာတာ တည္ေဆာက္မႈ၊ ေတာမီးေလာင္မႈ၊ စတဲ့ ပေယာဂအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ ပ်က္စီးေနရတယ္။ ဆုိးဝါးေသာရာသီဥတုအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ လက္ေတြ႕ႀကံဳေတြ႔ေနၾကရတယ္။ ခုတ္ထြင္ရွင္းလင္းခံရလုိ႔ သုႆန္ တစျပင္လုိ႔ ေက်းငွက္ေအာ္သံ၊ ေမ်ာက္ေအာ္သံ၊ တိရိစာၦန္ေတြ ျမဴးတူးတဲ့ အသံေတြမၾကားရတဲ့ ေျမကြက္လပ္ေတြကုိ စိမ္းလန္းတဲ့ သစ္ေတာေတြကုိ အာသာျပင္းျပင္းနဲ႔ ေရငတ္သူေရေတာင္းသလုိေတာင္းဆုိေနၾကၿပီ။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ကမာၻႀကီးရဲ႔ အဆုတ္ကုိ အခ်ိန္မွီ ကုစားဘုိ႔ ေဆးေကာင္းေကာင္းနဲ႔၊ ဆရာဝန္ေကာင္းေကာင္းလုိအပ္ေနၿပီ။ သစ္ေတာျပဳန္းတီးမႈ Deforestation ေနရာမွာ၊ ျပန္လည္စုိက္ပ်ိဳးမႈ Reforestation ဆုိတာ အစားထုိးဖုိ႔ အခုပဲစမွရေတာ့မယ္။ အခ်ိန္ဆြဲတာနဲ႔အမွ် ငါတုိ႔မာၻႀကီးရဲ႕အနာဂါတ္က မေတြးဝ့ံစရာပဲ။

ဘုိကေလးသား

Read More

National Geographic ၏ Fabruary လ အေကာင္းဆံုးဓါတ္ပံု

Goat, North India
Photograph by Svetlana Eremina
National Geographic ၏ Fabruary လ အေကာင္းဆံုးဓါတ္ပံု

အိႏၵိယႏုိင္ငံေျမာက္ပုိင္းတြင္ ေဆာင္းဦးရာသီ အေအးဓါဏ္ေၾကာင့္ လူမ်ားမ၀တ္ဆင္ေတာ့သည့္ အ၀တ္ေဟာင္း ကုိ ဆိတ္အား ၀တ္ဆင္ေပးထားပံု

Read More

ႏွစ္ေပါင္း၅၀အတြင္း အဆံုး၀ါးဆံုးရာသီဥတု အေအးဒါဏ္ကုိ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံရင္ဆုိင္ေနရ

ႏွစ္ေပါင္း၅၀အတြင္း အဆံုး၀ါးဆံုးရာသီဥတု အေအးဒါဏ္ကုိ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံရင္ဆုိင္ေနရ

တ႐ုတ္ႏုိင္ငံ ေျမာက္ပုိင္းတြင္ ယခု ရက္ပုိင္းအ တြင္း၌ ရာစုႏွစ္ႏွစ္၀က္အတြင္း အဆံုး၀ါးဆံုး ႏွင္းက်ဆင္းမႈေၾကာင့္ အေအးဆံုးေဆာင္း ရာသီကုိ ႀကံဳေတြ႕ ခံစားေနရေၾကာင္းသိရ သည္။ ယင္းကဲ့သုိ႔ အလြန္အမင္း ႏွင္းက်ဆင္း မႈေၾကာင့္ လမ္းမ်ား၊ ေလဆိပ္မ်ားတြင္ ခရီးသည္ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ ခရိးမဆက္ႏုိင္ပဲ ေသာင္တင္ကုန္ၾကၿပီး ကေသာင္းကနင္းျဖစ္ကုန္ၾကသည္။ စီးပြားေရ ဗဟုိခ်က္မျဖစ္ေသာ ေပက်င္းေလဆိပ္တြင္ ေလယာဥ္ခရီးစဥ္ေပါင္း ၉၀ ရာခုိင္ႏႈန္းေက်ာ္ကုိ ပယ္ဖ်က္ျပစ္ခဲ့ရသည္။ ေပက်င္းႏွင့္ ဆက္သြယ္ထားေသာ အေ၀းေျပးလမ္းမွာလည္း ႏွင္းမ်ားထူထပ္စြာ က်ဆင္းေနေသာေၾကာင့္ ပိတ္ထားရျခင္း သုိ႔မဟုတ္ ကန္႔သတ္ထားျခင္းမ်ား လုပ္ေဆာင္ထားရေၾကာင္း တ႐ုတ္သတင္းမီဒီယာမ်ားတြင္ ေဖာ္ျပထား သည္။ အထူးသျဖင့္ ဆက္သြယ္ေရးစနစ္ႏွင့္ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အားလုိင္း ေထာက္ပံ့ေနမႈမ်ား အခက္အခဲႀကံဳေတြ႔ ခဲ့ရသည္။ ႏုိင္ငံအေရွ႕ပုိင္းႏွင့္ အလယ္ပိုင္းတြင္ ေလာင္စာေထာက္ပံ့ပုိ႔ေဆာင္မႈ အခက္အခဲမ်ားေၾကာင့္ ေက်ာက္မီးေသြးစြမ္းအင္သံုး စက္႐ံုမ်ားတြင္ ေလာင္စာလုိအပ္ခ်က္ ေလ်ာ့က်ခ့ဲသည္။ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံသည္ ႏုိင္ငံစြမ္းအင္ လုိအပ္ခ်က္၏ ၇၀ ရာခုိင္ႏႈန္းေက်ာ္ကုိ ေက်ာက္မီးေသြးစြမ္းအင္မွ ရရွိေနျခင္းျဖစ္သည္။

ၿမိဳ႕ေတာ္ ေပက်င္းတြင္ အပူခ်ိန္မွာ သုည ဒီဂရီေအာက္ ၁၆ ဒီဂရီ (၃.၂ ဒီဂရီဖာရင္ဟုိက္) ထိက်ဆင္းခဲ့ရာ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ မူလတန္းေက်ာင္းမ်ား၊ အထကတန္းေက်ာင္းမ်ားကုိ ပိတ္ထားရသည္။ တ႐ုတ္အာဏာပုိင္မ်ားက ေပက်င္းႏွင့္ တီယံက်င္း ၿမိဳ႕မ်ားမွ မူလတန္းေက်ာင္းေပါင္း ၃၅၀၀ ေက်ာ္ကုိ ပိတ္လုိက္ေၾကာင္းေၾကျငာလုိက္သျဖင့္ ေက်ာင္းသား/သူ ၂.၂ သန္းအား ႐ုိက္ခက္ေစခဲ့သည္။


တ႐ုတ္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ၀မ္က်ားေပါင္က လူအမ်ားအတြက္ အစားအစာ၊ လယ္ယာစုိက္ပ်ိဳးေရးကုန္မ်ားႏွင့္ ဆက္သြယ္ေရးစနစ္မ်ား အဆင္ေျပေစရန္အတြက္ လုပ္ေဆာင္ေပးရန္ ေဒသအာဏာပုိင္အသီးသီးကုိ ေတာင္းဆုိထားသည္။

တ႐ုတ္ႏုိင္ငံ မုိးေလ၀သဌာန၏ ေၾကျငာခ်က္အရ ႏွစ္သစ္အေစာပုိင္းရက္မ်ားတြင္ ရာသီဥတု ျပင္းထန္မႈမွာ အ၀ါေရာင္သတိေပးခ်က္ (ဒုတိယ အျပင္းဆံုးအဆင့္) ထိရွိေနအံုးမည္ဟု ေဖာ္ျပသည္။ ႏွင္းက်မႈမွာ ခ်ံဳကင္း ခ႐ုိင္၊ ဂရိတ္ေ၀ါ တံတုိင္းႀကီးအနီးတြင္ ၂၀ စင္တီမီတာ အထိစံခ်ိန္တင္က်ဆင္းခဲ့သည္။ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံ အလယ္ ပုိင္း၊ အေနာက္တုိင္း၊ မြန္ဂုိလီးယား အတြင္းပုိင္း၊ အေရွ႕ပုိင္းေဒသအခ်ိဳ႕ႏွင့္ ေျမာက္ပုိင္း ကြမ္က်ိဳးႏွင့္ ခ်ံဳကင္းတုိ႔တြင္ အပူခ်ိန္ သုညေအာက္ ၈ မွ ၁၂ ေလာက္အထိ က်ဆင္းႏုိင္သည္ဟု မုိးေလ၀သ ဌာနက ဆက္လက္ေဖာ္ျပသည္။ သုိ႔ေသာ္ အာဏာပုိင္မ်ားက အေအးဒါဏ္ေၾကာင့္ လူဘယ္ႏွစ္ဦး ေသဆံုးသည္ကုိမႈ မေၾကျငာေသးေပ။

ယခုအခါ ေပက်င္းအစုိးရသည္ လူေပါင္း သံုးေသာင္းေက်ာ္ကုိ စုစည္း၍ ႏွင္းမ်ားရွင္းလင္းရန္ လုပ္ေဆာင္ လွ်က္ရွိသည္။

Ref; China Daily, Bloom berg
Heavy snow causes chaos in China

မုိးတိမ္

Read More

National Geographic ၏ August လ အေကာင္းဆံုးဓါတ္ပံု

photo of the Day: Best of August 2009
သစ္ပင္မ်ားေပၚတြင္ ေနထုိင္တတ္ေသာ က်ဴးဘားဖားတစ္ေကာင္ကုိ ဖေလာ္ရီဒါတြင္ ေတြ႕ရစဥ္

Read More

National Geographic ၏ ၂၀၀၉၊ စက္တင္ဘာလ အေကာင္းဆံုးဓါတ္ပံု

၂၀၀၉၊ စက္တင္ဘာ
ပင္လယ္တြင္ရက္ေပါင္းမ်ားစြာ ၾကၿပီးေနာက္ ကမ္းေျခဆီသုိ႔ သြားေရာက္ေနေသာ ပင္ဂြင္းမ်ား

Read More

ကမာၻႀကီးပူေႏြးလာမႈကုိ ေလ်ာ့ခ်ႏုိင္ေသာ နည္းလမ္းအခ်ိဳ႕(Ways to avoid Global Warming)

ကမာၻႀကီးပူေႏြးလာမႈကုိ ေလ်ာ့ခ်ႏုိင္ေသာ နည္းလမ္းအခ်ိဳ႕(Ways to avoid Global Warming)

ကမာၻႀကီးပူေႏြးလာမႈသည္ ယေန႔အခ်ိန္တြင္ ျပႆနာတစ္ရပ္ျဖစ္လာသည့္ အေလ်ာက္ လူတုိင္းအေပၚ သက္ေရာက္မႈရွိလာသည္။ သုိ႔ေသာ္ ကၽြႏု္ပ္တုိ႔အတူတကြ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္ၾကလွ်င္ အနာဂါတ္တြင္ ဆုိးရြားစြာ ျဖစ္ေပၚလာႏုိင္သည့္ ျပႆနာရပ္မ်ားကုိ ႀကိဳတင္ကာကြယ္မႈ ျပဳလုပ္ႏုိင္မည့္အျပင္ ႐ိုက္ခက္လာမည့္ အက်ိဳးဆက္မ်ားကုိလည္း ေလ်ာ့က်သြားေအာင္ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္မည္ျဖစ္သည္။

ဘယ္လုိလုပ္ေဆာင္ၾကမလဲ? ကာဗြန္ဒုိင္ေအာက္ဆုိဒ္ကဲ့သုိ႔ေသာ ဓါတ္ေငြ႔မ်ား ထုတ္လြတ္ေနမႈကုိ ကၽြႏု္ပ္တုိ႔ ေလ်ာ့ခ်ရန္ လုိအပ္သည္။ ေအာက္ေဖာ္ျပပါ နမူနာ အႀကံဥာဏ္မ်ားကုိ လုိက္နာျခင္းျဖင့္ သင္သည္ ကာဗြန္ဒုိင္ေအာက္ဆုိဒ္ ထုတ္လြတ္မႈကုိ ေလ်ာ့ခ်ႏုိင္႐ံုသာမက ေငြကုိလည္းေခၽြတာရာလည္း ေရာက္ပါသည္။

• ကြန္ျပဴတာအသံုးမျပဳသည့္ အခ်ိန္တြင္ Power ပိတ္ထားပါ
• တီဗြီ မၾကည့္သည့္ အခ်ိန္တြင္ Power ပိတ္ထားပါ
• အခန္းတြင္း မည္သူတစ္ဦးတစ္ေယာက္မွ်မရွိပါက ပန္ကာ၊ ကက္ဆက္၊ အဲယားကြန္း၊ မီေခ်ာင္း၊ မီးလံုး၊ မ်ားကုိ ပိတ္ထားပါ
• တတ္ႏုိင္သေလာက္ သဘာ၀အလင္းေရာင္ကုိ သာအသံုးျပဳပါ
• အဆင္သင့္စားသံုးႏုိင္ေသာ အစားအစာမ်ား(ဥပမာ။ ။ေခါက္ဆြဲေျခာက္ထုပ္၊ အာလူးေၾကာ္ထုပ္) ကုိ စားသံုးျခင္းထက္ လြယ္ကူ႐ုိးရွင္းသာ ႐ုိးရာအစားအစား(ေကာက္ညွင္းေပါင္း၊ မုန္႔ဟင္းခါး) မ်ားကုိ စားသံုးပါ
• သင္ေစ်း၀ယ္ထြက္သည့္အခါ ပစၥည္းတစ္ခုခ်င္းကုိ ထုတ္ပုိးမည့္အစား အားလံုးကုိ စုေပါင္းၿပီး အိတ္တစ္ တည္းျဖင့္ ထုတ္ပုိးပါ။ ထုိသုိ႔ထုတ္ပုိးျခင္းျဖင့္ ပလတ္စတစ္ အသံုးျပဳမႈကုိ ေလ်ာ့ခ်ရာေရာက္ပါသည္။
• သင္ေန႔စဥ္ ပံုမွန္သြားလာေနရာတြင္ ကုိယ္ပုိင္ကား၊ အငွားကားမ်ားကုိ မျဖစ္မေနအသံုးျပဳရ မည္ဆုိမွသာ အသံုးျပဳပါ။ ခရီးနီးလွ်င္ စက္ဘီး၊ လမ္းေလွ်ာက္သြား၍ ခရီးေ၀းပါက အမ်ားသံုး ယဥ္၊ ရထား ကုိ အသံုးျပဳပါ။
• လွ်ပ္စစ္မီးသီးမ်ားကုိ အသံုးျပဳမည့္အစား LED မီးသီးမ်ား၊ စြမ္းအင္အနည္းငယ္သာ အသံုးျပဳေသာ မီးေခ်ာင္း မ်ားကုိသာ အသံုးျပဳပါ
• ဆပ္ျပာတုိက္ေနစဥ္အတြင္း ေရပန္းကုိ ဖြင့္မထားပါႏွင့္၊ ေရခြက္ႏွင့္ ေရခ်ိဳးမည့္အစားေရပန္းႏွင့္ေရခ်ိဳးပါ။

မုိးတိမ္၊ ဘုိကေလးသား

Read More

၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ကုိ (Year of Biodiversity) ဟုသတ္မွတ္

၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ကုိ (Year of Biodiversity) ဟုသတ္မွတ္

၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ကုိ (Year of Biodiversity) ဟုသတ္မွတ္လုိက္ေၾကာင္း သဘာ၀ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရး ဆုိင္ရာ ႏုိင္ငံတကာ သမဂၢအဖြဲ႕ (IUCN) က ေၾကျငာလုိက္သည္။


၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ တစ္ႏွစ္ပါတ္လံုး မ်ိဳးသုန္းလုနီး အႏာၱရယ္ ႀကံဳေတြ႕ေနရေသာ ၀န္႐ိုးစြန္း၀က္၀ံမ်ားမွ စ၍ ႀကီးမားေသာ ကုန္းေန၊ ေရေန သတၱ၀ါမ်ား၊ ႀကီးမားေသာ ေ၀လငါးျဖဴမ်ား ႏွင့္ က်ဴးဘား မိေခ်ာင္းမ်ိဳးမ်ားမွာ အင္တာနက္ သတင္းမ်ားတြင္ ေနရာယူေနမည္ဟု (IUCN) အဖြဲ႕က ဆုိသည္။ ယင္းအဖြဲ႕၏ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္အတြင္း မ်ိဳးသုန္းေပ်ာက္ကြယ္ရန္ အျဖစ္ႏုိင္ဆံုး တိရိစာၦန္ ၃၆၅ မ်ိဳး၊ ငွက္မ်ား ႏွွင့္ အပင္မ်ားကုိ ေနစဥ္ ထုတ္ျပန္ေဖာ္ျပ သြားမည္ ဟုဆုိသည္။

သိပၸံဆုိင္ရာအေထာက္အထားေတြရဲ႕ ေဖာ္ျပခ်က္အရ ဇီ၀မ်ိဳးစိတ္ေတြ မ်ိဳးသုန္းမဲ့ အေရးက တကယ့္ေသေရးရွင္ ေရး ျပႆနာျဖစ္လာပါၿပီ။ လက္ရွိ ပညာရွင္ေတြ ရွာေဖြေတြရွိထားတဲ့ မ်ိဳးစိတ္ ၁.၈ သန္း ထဲက သံုးပံုတစ္ပံုေလာက္ဟာ ၿခိမ္းေျခာက္ခံေနရတယ္

ဟု ဆြစ္(စ္) အေျခစုိက္ ဇီ၀မ်ိဳးကြဲ ပညာရွင္ ဂ်ိမ္းစမတ္ မွ ေျပာၾကားသည္။ ကၽြမ္းက်င္ပညာရွင္မ်ား၏ အဆုိအရ သိပၸံအမည္ မသတ္မွတ္ရေသးေသာ မ်ိဳးစိတ္ စုစုေပါင္းမွာ ေျခာက္သန္းမွ ခုႏွစ္သန္းၾကား ရွိေနႏုိင္ သည္ဟု ယုံၾကည္ထားၾကသည္။

Ref: Reuters; Endangered species to get daily web spot in 2010

မိုးတိမ္

Read More

ကမာၻ႕တတိယအႀကီးဆံုး ေလအားလွ်ပ္စစ္ ထုတ္ယူသံုးစြဲသည့္ ႏုိင္ငံျဖစ္လာရန္ တ႐ုတ္ႀကိဳးပမ္း

ကမာၻ႕တတိယအႀကီးဆံုး ေလအားလွ်ပ္စစ္ ထုတ္ယူသံုးစြဲသည့္ ႏုိင္ငံျဖစ္လာရန္ တ႐ုတ္ႀကိဳးပမ္း

ကမာၻ႕ ဖန္လံုအိမ္ဓါတ္ေငြ႕အမ်ားဆံုးထုတ္လႊတ္သူ တ႐ုတ္က၂၀၀၉ ခုႏွစ္တြင္ ေလစြမ္းအင္မွ လွ်ပ္စစ္ ထုတ္ယူမႈ၌ ကမာၻ႕တတိယအႀကီးဆံုး ျဖစ္လာရန္ ေမွ်ာ္မွန္းလုပ္ေဆာင္လွ်က္ရွိေၾကာင္း တ႐ုတ္ႏုိင္ငံပုိင္ သတင္းမီဒီယာ စင္ဟြာက ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ အာရွ၏ စီးပြားေရးအင္အားႀကီး တ႐ုတ္ႏုိင္ငံသည္ ႏုိင္ငံ၏စြမ္းအင္ လုိအပ္ခ်က္အတြက္ နည္းလမ္းအမ်ိဳးမ်ိဳး ရွာေဖြလွ်က္ရွိရာ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္တြင္ ေလစြမ္းအင္ မွ လွ်ပ္စစ္ ထုတ္ယူသံုးစြဲမႈ ၂၀ ဂစ္ဂါ၀ပ္(စ္) ရွိလာမည္ဟု ႏုိင္ငံအမ်ိဳးသားစြမ္းအင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႕မွ လက္ေထာက္ညႊန္ၾကားေရးမႈး ရွီလီရွန္း(Shi Lishan) က စင္ဟြာ သတင္းဌာနသုိ႔ ေျပာၾကားသည္။

ယခုကဲ့သုိ႔ ေလစြမ္းအင္ ထုတ္ယူသံုးစြဲမႈ ျမင့္တက္လာျခင္းသည္ ယခင္ ကမာၻ႕တတိယ အႀကီးဆံုး ေလစြမ္းအင္ ထုတ္ယူသံုးစြဲသည့္ စပိန္ႏုိင္ငံကုိ ေက်ာ္တက္သြားမည္ဟု ရီွ ကဆက္လက္ေျပာၾကားသည္။ လက္ရွိ ေလအားမွ စြမ္းအင္ထုတ္ယူေနမႈတြင္ အေမရိကန္က ၂၀၀၈ ခုႏွစ္အတြင္း စြမ္းထုတ္လုပ္မႈ ၂၅.၂ ဂစ္ဂါ၀ပ္ျဖင့္ ကမာၻ႕နံပါတ္တစ္အျဖစ္ ရပ္တည္ေနၿပီး ကမာၻ႕ေလအားလွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္ သံုးစြဲမႈ စုစုေပါင္း၏ ၂၀.၈ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိသည္။ ယင္းေနာက္တြင္ ဂ်ာမနီႏွင့္ စပိန္ႏုိင္ငံတုိ႔က သံုးစြဲမႈအမ်ားဆံုး အသီးသီး ရပ္တည္ေနၾကသည္။ ၂၀၀၈ အဆံုးပုိင္းက စပိန္သည္ ေလစြမ္းအင္မွ လွ်ပ္စစ္ ၁၆.၈ ဂစ္ဂါ၀ပ္ ထုတ္ယူသံုးစြဲ ခဲ့သည္။ ယင္းႏွစ္တြင္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံက ၁၂.၂ ဂစ္ဂါ၀ပ္ ထုတ္ယူသံုးစြဲခဲ့သည္။

ေက်ာက္မီးေသြးမွ စြမ္းအင္ထုတ္ယူသံုးစြဲမႈအေပၚ အလြန္အမင္းမွီခုိေနရေသာ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံသည္ ကမာၻႀကီးပူ ေႏြးမႈကုိ ျဖစ္ေပၚေစေသာ ဖန္လံုအိမ္ဓါတ္ေငြ႕ထုတ္လႊတ္မႈတြင္ ကမာၻ႕အမ်ားဆံုး ျဖစ္သျဖင့္ ျပစ္တင္ေ၀ဖန္ခံ ေနရသည္။ ႏုိင္ငံစြမ္းအင္စုစုေပါင္း၏ ၇၀ ရာခုိင္ႏႈန္းေက်ာ္ကုိ ေက်ာက္မီးေသြးမွ ရေသာစြမ္းအင္မွ အသံုးျပဳေနရသည္။ ႏုိင္ငံအေနျဖင့္ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ျပန္လည္ ျပည့္ၿဖိဳးၿမဲစြမ္းအင္မ်ားျဖစ္သည့္ ေလ၊ ေရ တုိ႔မွ ႏုိင္ငံစြမ္းအင္စုစုေပါင္း၏ ၁၅ ရာခိုင္ႏႈန္း ထုတ္ယူသံုးစြဲသြားရန္ ေမွ်ာ္မွန္းထားသည္။

Ref: AFP (China to be 3rd biggest wind power producer; media)

မုိးတိမ္

Read More

၅ ႏွစ္မွ ၇ ႏွစ္အတြင္း ၀န္႐ိုးစြန္းေရခဲမ်ား ေပ်ာက္ကြယ္သြားႏုိင္ ဟု အယ္ဂိုး(လ္) ေျပာၾကား

၅ ႏွစ္မွ ၇ ႏွစ္အတြင္း ၀န္႐ိုးစြန္းေရခဲမ်ား ေပ်ာက္ကြယ္သြားႏုိင္ ဟု အယ္ဂိုး(လ္) ေျပာၾကား

ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈဆုိင္ရာ ဂု႐ုႀကီး အယ္ဂုိး(လ္) က ၀န္႐ုိးစြန္းေဒသရွိ ေရခဲမ်ားသည္ လာမည့္ ၅ ႏွစ္မွ ၇ ႏွစ္ အတြင္း ကြယ္ေပ်ာက္သြားႏုိင္ေၾကာင္း ကြန္ျပဴတာအခ်က္အလက္ တြက္ခ်က္မႈမ်ားကုိ ကုိးကား၍ ဒိန္းမတ္ႏုိင္ငံ ကုိပင္ေဟဂင္ ၿမိဳ႕တြင္ ဒီဇင္ဘာ ၇ ရက္မွ ၁၈ ရက္ထိ ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ ကုလသမဂၢ ရာသီဥတု ဆုိင္ရာညီလာခံတြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။


အယ္ဂိုး(လ္)၏ ခန္႔မွန္းခ်က္အသစ္မွာ အလြန္ေၾကာက္စရာ ေကာင္းေၾကာင္း အေမရိကန္ အစုိးရ သိပၸံပညာရွင္ တစ္ဦးက ေျပာၾကားခဲ့ေသာ္လည္း အျခား သုေသတန ပညာရွင္မ်ားက ၀န္႐ုိးစြန္းေရခဲမ်ားမွာ ၂၀၃၀ ခုႏွစ္ ထက္မေစာပဲ လွ်င္လွ်င္ျမန္ျမန္ ေပ်ာက္ကြယ္မသြားႏုိင္ဟု အေစာပုိင္းက ခန္႔မွန္းေျပာၾကားထားၾကသည္။ ႏွစ္ပါတ္ၾကာ က်င္းပေသာ ကုိပင္ေဟဂင္ ရာသီဥတု ဆုိင္ရာ ညီလာခံသုိ႔ ကမာၻ႕ေခါင္းေဆာင္ အမ်ားအျပား အပါအ၀င္ သိပၸံပညာရွင္မ်ား သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ပညာရွင္မ်ား စံုစံုလင္လင္တက္ေရာက္ခဲ့ၾကသည္။

အယ္ဂုိး(လ္)ႏွင့္အတူ စကင္ဒီေနဗီးယန္း အရာရွိမ်ား ႏွင့္ သိပၸံပညာရွင္မ်ားသည္ ညီလာခံသုိ႔ အတူတကြ တက္ေရာက္လာၾကၿပီး အာတိတ္ေဒသရွိ ေရခဲျပင္မ်ား လွ်င္ျမန္စြာအရည္ေပ်ာ္ေနမႈ၊ Green Land ေရခဲျပင္မ်ား အရည္ေပ်ာ္ေနမႈႏွင့္ အာတိတ္ေဒသရွိ က်န္ေရခဲျပင္မ်ား အေၾကာင္းေလ့လာထားေသာ အစီအရင္ ခံစာသစ္ႏွစ္ခုကုိ ျပသခဲ့ၾကသည္။

၂၀၀၇ ခုႏွစ္၊ စက္တင္ဘာ လတြင္ ထြက္ေပၚလာေသာ ေလ့လာေတြ႕ရွိခ်က္အရ အာတိတ္ေရခဲျပင္မွာ ၄.၃ သန္း စတုရန္းကီလုိမီတာအထိ တျဖည္းျဖည္း က်ံဳ႕သြားေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။ သုိ႔ေသာ္ ေရခဲမ်ားအရည္ ေပ်ာ္မႈမွာ ၂၀၀၈ ႏွင့္ ၂၀၀၉ မ်ားတြင္ သိပ္မမ်ားခဲ့ေသာ္လည္း ဒုတိယ ႏွင့္ တတိယ အမ်ားဆံုး စံခ်ိန္တင္ ေလ်ာ့က်မႈ႕ျဖစ္ခဲ့သည္။ ၿပီးခဲ့သည့္ ရာစုႏွစ္အတြင္း ပ်မ္းမွ် ကမာၻ႔အပူခ်ိန္သည္ ၀.၇၄ ဒီဂရီ ဆဲ(လ္)စီးယပ္ (၁.၃ ဒီဂရီ ဖာရင္ဟုိက္) တုိးခဲ့ၿပီး အာတိတ္ေဒသတြင္ အပူခ်ိန္ ႏွစ္ဆ လွ်င္ျမန္စြာ တုိးလာခဲ့သည္။

အေမရိကန္အမ်ိဳးသား သမုဒၵရာ ႏွင့္ ေလထု ဆုိင္ရာ အဖြဲ႕၏ အဆုိအရ အာတိတ္ေဒသ သည္လာမည့္ ႏွစ္ေပါင္း သံုးဆယ္အတြင္း ေရခဲကင္းစင္ေသာ ေဒသျဖစ္လာမည္ဟု ၂၀၀၈၊ ေအၿပီ လက ခန္႔မွန္းထားခဲ့ သည္။

အခုအခ်ိန္က ရာသီဥတုိေျပာင္းလဲမႈအေပၚ ခ်က္ခ်င္း တုန္႔ျပန္ဖုိ႔အခ်ိန္ တန္ၿပီ ဟု ဒိန္းမတ္ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ပါစတင္မုိလာ က ညီလာခံတြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ႏုိင္ငံေပါင္း ၁၉၂ ႏွစ္ႏုိင္ငံမွာ ကုိယ္စားလွယ္မ်ား တက္ေရာက္ခဲ့ေသာ ကုိပင္ေဟဂင္ ညီလာခံမွာ ရာသီဥတု အေရး အဓိက ျပႆနာမ်ား ေျဖရွင္းရာတြင္ ေခါင္းေဆာင္မ်ားၾကား တစ္စံုတစ္ရာ တိက်ေသာ အေျဖမရရွိခဲ့ပဲ အျငင္းပြားမႈမ်ားျဖင့္ အဆံုးသတ္ခဲ့သည္။

Ref; Gore: Polar ice may vanish in 5-7 years

မုိးတိမ္

Read More

ေရအရင္းအျမစ္

ေရအရင္းအျမစ္

ကမာၻေပၚတြင္ သဘာ၀အရင္းအျမစ္မ်ားစြာရွိသည့္အနက္ ေရအရင္းအျမစ္သည္ အေရးအပါဆံုး အရင္းအျမစ္ျဖစ္သလုိ အေပၚမ်ားဆံုးအရင္းအျမစ္လည္း ျဖစ္သည္။ ေရသည္ ျပန္လည္ျပည့္ၿဖိဳးႏုိင္ေသာ သဘာ၀အရင္းအျမစ္ ျဖစ္သည္။ ကမာၻႀကီး၏ သံုးပုံႏွစ္ပံု ကုိ ေရထုကဖံုးလႊမ္းထားသည္။ ကမာၻ႕ေရထုပမာဏ အနီးစပ္ဆံုးခန္႔မွန္းခ်က္ မွာ 1,360,000,000 km3 (326,000,000 mi3) ျဖစ္သည္။ထုိပမာဏ၏ ၉၇ ရာခုိင္ႏႈန္း မွာ ေရငန္ျဖစ္ၿပီး က်န္ ၃ ရာခုိင္ႏႈန္း သာ ေရခ်ိဳျဖစ္သည္။ ထုိေရခ်ိဳ ၃ ရာခုိင္ႏႈန္း ၏ သံုးပံုႏွစ္ပံုမွာ ေရခဲျပင္မ်ား ႏွင့္ ေရခဲျမစ္မ်ားတြင္ရွိၿပီး က်န္တစ္ပံုမွာ ျမစ္၊ ေခ်ာင္း၊ အင္း၊ အိုင္ ႏွင့္ ေျမေအာက္ တြင္ ေတြ႔ရသည္။

Ref; Wikipedia

ဘုိကေလးသား

Read More